स्वास्थ्य डेस्क । नेपाली भान्सामा नियमित प्रयोग हुने लसुन केवल तरकारीको स्वाद र बास्ना बढाउने मसला मात्र नभई एक अचुक प्राकृतिक औषधीय गुणले भरिपूर्ण वनस्पति पनि हो। प्राचीन आयुर्वेद पद्धतिदेखि आधुनिक चिकित्सा विज्ञानसम्मले लसुनमा पाइने बहुगुणी तत्त्वहरूको प्रभावकारितालाई प्रमाणित गरिसकेका छन्। लसुनमा मुख्यतया ‘एलिसिन’ नामक शक्तिशाली रासायनिक यौगिक पाइन्छ, जसले मानव शरीरलाई थुप्रै प्रकारका रोग तथा संक्रमणहरूबाट बचाउन सुरक्षा कवचको भूमिका निर्वाह गर्छ।
वैज्ञानिक अध्ययनहरूका अनुसार लसुनमा प्रचुर मात्रामा एन्टिअक्सिडेन्ट तत्त्व पाइने भएकाले यसको नियमित सेवनले शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता (इम्युनिटी) मजबुत बनाउँछ। यसले बदलिँदो मौसममा हुने रुघाखोकी, ज्वरो तथा भाइरल संक्रमणसँग लड्न शरीरलाई सक्षम तुल्याउँछ। यसका साथै लसुन मुटुको स्वास्थ्यका लागि निकै हितकर मानिन्छ। दैनिक रूपमा सन्तुलित मात्रामा लसुन प्रयोग गर्दा उच्च रक्तचाप नियन्त्रण हुनुका साथै रगतमा जम्ने खराब कोलेस्ट्रोल (एलडीएल) घटाउन उल्लेखनीय मद्दत पुग्छ। यसमा पाइने एन्टी–इन्फ्लेमेटरी गुणले शरीरभित्रको सुजन कम गरी बाथरोग तथा जोर्नी दुख्ने समस्यामा प्राकृतिक रूपमै राहत प्रदान गर्छ। अर्कातर्फ, यसलाई एक सशक्त प्राकृतिक एन्टिबायोटिकका रूपमा समेत हेरिन्छ, जसले शरीरभित्र फैलिने हानिकारक फंगस र ब्याक्टेरिया नष्ट गरी समग्र पाचन प्रणालीलाई चुस्त राख्न मद्दत गर्दछ।
औषधीय गुणले युक्त भए तापनि कुनै पनि वस्तुको अत्यधिक सेवन स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुनसक्ने भएकाले लसुन खाँदा केही विशेष सावधानी अपनाउनु उत्तिकै जरुरी हुन्छ। एकैपटक धेरै मात्रामा काँचो लसुन खाँदा पेट पोल्ने, अत्यधिक ग्यास्ट्रिक बढ्ने वा छाती पोल्ने समस्या देखा पर्न सक्छ। यसमा रगत पातलो बनाउने प्राकृतिक गुण रहने भएकाले कुनै पनि किसिमको शल्यक्रिया गराउन लागेका व्यक्ति वा पहिलेदेखि नै रगत पातलो बनाउने औषधि खाइरहेका बिरामीले चिकित्सकको सल्लाहबिना यसको अत्यधिक प्रयोग गर्नुहुँदैन। त्यस्तै, लसुनले रक्तचाप घटाउने प्रभाव पार्ने भएकाले न्यून रक्तचाप (लो बीपी) भएका बिरामीहरूले पनि यसको अनियन्त्रित सेवनबाट बच्नुपर्छ। काँचो लसुनको अत्यधिक प्रयोगले मुख तथा पसिनामा कडा गन्ध आउने सामान्य समस्या पनि निम्त्याउन सक्छ।
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार लसुनबाट अधिक लाभ लिनका लागि दैनिक बिहान १ देखि २ पोटी काँचो लसुनलाई हल्का थिचेर केही मिनेट खुला हावामा राखी मनतातो पानीसँग सेवन गर्नु सबैभन्दा प्रभावकारी तरिका मानिन्छ।
