Loading

असार १० को बाध्यकारी कानुन र स्थानीय तहको बजेट: साँझ ८ बजेपछिको ताजा अपडेट

असार १० को बाध्यकारी कानुन र स्थानीय तहको बजेट: साँझ ८ बजेपछिको ताजा अपडेट

काठमाडौँ, १० असार । नेपालको संविधानको धारा २३० र स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन, २०७४ को दफा ७१ को स्पष्ट कानुनी व्यवस्थाअनुसार प्रत्येक स्थानीय तहले आगामी आर्थिक वर्षको बजेट (आय-व्ययको अनुमान) असार १० गतेभित्रै आ-आफ्नो नगर वा गाउँसभामा पेस गरिसक्नुपर्ने बाध्यात्मक नियम छ। अन्तर-सरकारी वित्त व्यवस्थापन ऐन, २०७४ ले पनि असार १० को यो समयसीमालाई स्थानीय सरकारका लागि एउटा कठोर कानुनी रेखाका रूपमा स्थापित गरेको छ। यो कानुनी समयसीमा तोकिनुको मुख्य उद्देश्य जेठ १५ मा संघीय सरकार र असार १ मा प्रदेश सरकारले बजेट ल्याएपछि स्थानीय तहले आफ्ना योजनाहरूलाई परिपक्व र व्यवस्थित बनाउन पर्याप्त समय पाओस् भन्ने नै हो। तर, बजेट निर्माण र डिजिटल प्रविष्टि (एन्ट्री) मा स्थानीय सरकारहरूले देखाउने गरेको चरम ढिलासुस्तीले कानुनी मर्ममाびに बर्सेनि प्रश्न उठ्ने गरेको छ।

मन्त्रालयको आधिकारिक बजेट पोर्टलको पछिल्लो अपडेटअनुसार देशभरका कुल ७ सय ५३ स्थानीय तहमध्ये बजेट पेस गरी प्रणालीमा प्रविष्ट गराउने पालिकाको सङ्ख्या बढेर २५७ पुगेको छ। यसको अर्थ कानुनी समयसीमा सकिन मात्र केही घण्टा बाँकी रहँदा देशभरका केवल ३४.१३ प्रतिशत पालिकाले मात्र बजेट प्रविष्टि गरेका छन् भने बाँकी ४९६ वटा स्थानीय तह (६५.८७ प्रतिशत) अझै पनि प्रणाली बाहिरै अर्थात् प्रविष्टिको तीव्र दबाब र अन्योलमा अल्मलिएका छन्।

असार १० बुधबार साँझ ८:०० बजेपछिको प्रादेशिक तथ्याङ्कलाई विश्लेषण गर्दा बजेट प्रविष्टिमा गण्डकी प्रदेश सबैभन्दा अगाडि र कोशी प्रदेश सबैभन्दा सुस्त देखिएको छ:

गण्डकी प्रदेश: कुल ८५ स्थानीय तहमध्ये ३९ वटा (४५.९ प्रतिशत) ले बजेट प्रविष्ट गरिसकेका छन्।

सुदूरपश्चिम प्रदेश: कुल ८८ स्थानीय तहमध्ये ३६ वटा (४०.९ प्रतिशत) ले प्रणालीमा प्रविष्टि गराएका छन्।

बागमती प्रदेश: कुल ११९ स्थानीय तहमध्ये ४१ वटा (३४.५ प्रतिशत) ले प्रणालीमा प्रविष्टि गराएका छन्।

लुम्बिनी प्रदेश: कुल १०९ स्थानीय तहमध्ये ३९ वटा (३५.८ प्रतिशत) को बजेट प्रविष्ट भइसकेको छ।

कर्णाली प्रदेश: कुल ७९ स्थानीय तहमध्ये प्रविष्टि गर्ने पालिकाको संख्या थप भई २७ पुगेको छ (३४.२ प्रतिशत प्रविष्टि) भने ५२ वटा स्थानीय तह अझै प्रणालीमा आउन बाँकी देखिन्छन्।

मधेस प्रदेश: कुल १३६ स्थानीय तहमध्ये ४१ वटा (३०.१ प्रतिशत) ले बजेट पेस गरेका छन्।

कोशी प्रदेश: कुल १३७ स्थानीय तहमध्ये २४.८ प्रतिशत अर्थात् ३४ वटाले मात्र बजेट प्रविष्ट गरेका छन् भने १०३ वटा पालिका अझै बाँकी छन्।

यो तथ्याङ्कले स्थानीय सरकारहरूमा व्याप्त “अन्तिम समय र मध्यरात कुरेर मात्र काम गर्ने” गलत परिपाटीलाई छर्लङ्ग पारेको छ। कानुनी रूपमा ‘असार १० गतेभित्र’ भनिनुको अर्थ अन्तिम दिनको मध्यरात नै कुर्नु पर्छ भन्ने कदापि होइन। बजेट निर्माणको पूर्वतयारी र स्रोत अनुमानको काम वैशाख-जेठमै सकिने भए तापनि ६५ प्रतिशतभन्दा बढी पालिकाहरू असार १० को रातिसम्म पनि अलमलिनुले प्रशासनिक एवं राजनीतिक ढिलासुस्तीको पराकाष्ठा देखाउँछ।

विगतका वर्षहरूमा कार्यपालिकाभित्रको आन्तरिक खिचातानी, योजनामा भागबन्डाको राजनीति र जनप्रतिनिधिहरू बीचको आपसी समन्वय अभावका कारण असार १० कटिसक्दा पनि दर्जनौँ स्थानीय तहले बजेट ल्याउन नसकेका दुरुह उदाहरणहरू छन्। समयसीमाको अन्तिम घडीमा हतार-हतार ल्याइने बजेटमा जनअपेक्षा समेटिने सम्भावना न्यून रहन्छ भने योजनाहरूको प्राथमिकीकरण र दफावार छलफलका लागि समेत पर्याप्त समय पुग्दैन।

बजेटलाई केवल कर्मकाण्डी र बाध्यात्मक कानुन टार्ने माध्यम मात्र बनाउनु भन्दा जेठ मसान्त वा असारको पहिलो साताभित्रै सभामा पेस गरेर व्यापक जनसहभागितामूलक छलफल गराउने संस्कृतिको विकास गर्न अब देशैभरिका स्थानीय सरकारहरूले ढिला गर्नु हुँदैन।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो लग्यो ?

प्रतिक्रिया

ताजा समाचार