Loading

उपकरणको मोह कि दृष्टिको जोखिम? ‘डिजिटल स्क्रिन’ले केटाकेटीको आँखा यसरी बिग्रँदै छ

उपकरणको मोह कि दृष्टिको जोखिम? ‘डिजिटल स्क्रिन’ले केटाकेटीको आँखा यसरी बिग्रँदै छ

कालीकोट १५ बैसाख । हिजोआज एउटा दृश्य सामान्य बनेको छ— ६ महिनाको शिशुलाई खाना खुवाउन होस् वा रुँदै गरेको बालकलाई फकाउन, अभिभावकको पहिलो सहारा ‘मोबाइल’ बन्ने गरेको छ। तत्कालको रमाइलो र सुविधाका लागि प्रयोग गरिएका यी विद्युतीय उपकरणहरूले हाम्रो र विशेष गरी हाम्रा बालबालिकाको दृष्टिमा बिस्तारै ‘अँध्यारो’ भर्दैछन् भन्ने तथ्यतर्फ धेरैको ध्यान पुग्न सकेको छैन।

आँखा शरीरको त्यो झ्याल हो जसले बाहिरी संसारको प्रकाशलाई मस्तिष्कसम्म पुर्‍याउँछ। आँखाको अगाडि भागमा रहेको नानी (Lens) ले प्रकाशलाई सोसेर पछिल्लो भाग (Retina) मा प्रतिबिम्ब बनाउँछ। तर, जब हामी घण्टौँसम्म मोबाइल, ट्याब्लेट वा कम्प्युटरको ‘ब्लु लाइट’ (Blue Light) मा टोलाउँछौँ, आँखाको यो प्राकृतिक कार्यप्रणालीमा गम्भीर अवरोध आउँछ।

पछिल्लो समय बालबालिकामा ‘मायोपिया’ (नजिकको देख्ने तर टाढाको नदेख्ने) समस्या महामारीकै रूपमा फैलिएको नेत्र विशेषज्ञहरू बताउँछन्। यसका प्रमुख कारणहरू यस्ता छन्:

डिजिटल स्ट्रेन: स्क्रिनमा एकोहोरिएर हेर्दा आँखा झिम्काउने दर कम हुन्छ। सामान्यतया मानिसले मिनेटमा १५–२० पटक आँखा झिम्काउनुपर्छ, तर मोबाइल चलाउँदा यो ५–७ पटकमा झर्छ, जसले आँखा सुक्खा (Dry Eye) बनाउँछ।

प्राकृतिक प्रकाशको अभाव: बालबालिकाहरू बाहिर मैदानमा खेल्नुको साटो कोठाभित्रै मोबाइलमा झुम्मिँदा उनीहरूले सूर्यको प्रकाशबाट पाउने ‘डोपामाइन’ तत्व पाउँदैनन्, जसले आँखाको गेडी (Eyeball) बढ्नबाट रोक्छ।

अँध्यारोमा प्रयोग: राती सुत्ने बेला बत्ती निभाएर मोबाइल चलाउँदा त्यसको सिधा प्रकाशले रेतिनाको कोषिकामा स्थायी क्षति पुर्‍याउँछ।

आँखाको सुरक्षाका लागि केही वैज्ञानिक विधिहरू अपनाउनु अनिवार्य भइसकेको छ:

१. ‘२०-२०-२०’ को नियम: कम्प्युटर वा मोबाइलमा काम गर्दा प्रत्येक २० मिनेटमा २० फिट टाढा रहेको कुनै वस्तुलाई २० सेकेण्डसम्म हेर्ने। यसले आँखाका मांसपेशीलाई आराम दिन्छ।

२. खानपानमा सुधार: आँखाको तेज बढाउन भिटामिन ‘ए’, ‘सी’ र ‘ई’ युक्त खानेकुराहरू आवश्यक पर्छन्। हरियो सागपात (पालुङ्गो, लट्टे), पहेंला फलफूल (मेवा, आँप), गाजर, अण्डा र माछालाई दैनिक भोजनमा समावेश गर्नुपर्छ।

३. बाहिरी खेलकुद: बालबालिकालाई कम्तीमा दैनिक १ देखि २ घण्टा प्राकृतिक उज्यालोमा बाहिर खेल्न दिनुपर्छ। यसले आँखाको प्राकृतिक आकार कायम राख्न मद्दत गर्छ।

४. स्क्रिनको दुरी र उज्यालो: मोबाइल वा ट्याब्लेटलाई आँखाबाट कम्तीमा १ फिटको दुरीमा राख्ने र सुत्नुभन्दा एक घण्टा अगाडिदेखि कुनै पनि विद्युतीय उपकरण प्रयोग नगर्ने।

आँखा उपहार हो, यसको विकल्प छैन। तत्कालको मनोरञ्जनका लागि आफ्ना सन्तानको हातमा मोबाइल थमाउनुअघि सोच्नुहोस्- कतै हामी उनीहरूलाई चश्माको भारी त बोकाइरहेका छैनौँ? नियमित आँखा जाँच र सन्तुलित जीवनशैली नै दृष्टिको सुरक्षा गर्ने सर्वोत्तम उपाय हो।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो लग्यो ?

प्रतिक्रिया

ताजा समाचार