कालीकोट- प्रायः मानिसहरू राति सुत्ने बेला कोठाको बत्ती बालेर वा मधुरो ‘नाइट लाइट’ प्रयोग गरेर सुत्ने गर्छन्। कतिपयलाई अँध्यारोमा डर लाग्ने त कतिपयलाई मोबाइल चलाउँदा चलाउँदै बत्ती बालेरै सुत्ने बानी हुन्छ। तर, विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धान र चिकित्सकहरूका अनुसार राति बत्ती बालेर सुत्नु स्वास्थ्यका लागि निकै बेठीक र हानिकारक मानिन्छ।
हालैका विभिन्न वैज्ञानिक शोधहरूले राति उज्यालोमा सुत्दा शरीरमा पर्ने असरबारे केही गम्भीर तथ्यहरू सार्वजनिक गरेका छन्।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार मानिसको मस्तिष्कमा रहेको ‘पिनियल ग्ल्यान्ड’ले अँध्यारो भएपछि मात्र मेलाटोनिन नामक हर्मोन उत्सर्जन गर्छ। यस हर्मोनले शरीरलाई गहिरो निद्रामा लैजान र शरीरको आन्तरिक घडी (Circadian Rhythm) लाई सन्तुलनमा राख्न मद्दत गर्छ। राति बत्ती बलिरहँदा यो हर्मोनको उत्पादनमा ८५ प्रतिशतसम्म कमी आउने अध्ययनले देखाएको छ, जसका कारण मानिसले गहिरो निद्रा (Deep Sleep) लिन पाउँदैन।
नर्थवेस्टर्न युनिभर्सिटी ले गरेको एक अध्ययन अनुसार, राति मधुरो उज्यालोमा सुत्ने मानिसहरूको शरीरमा ‘इन्सुलिन रेजिस्टेन्स’ बढ्छ। यसको अर्थ शरीरले रगतमा भएको चिनीलाई सही रूपमा ऊर्जामा बदल्न सक्दैन, जसले गर्दा मधुमेह र मोटोपनको जोखिम बढ्छ। अध्ययनले देखाएअनुसार उज्यालोमा सुत्दा मुटुको चाल (Heart Rate) पनि बढ्छ, जसले मुटुलाई रातभर आराम मिल्न दिँदैन।
अमेरिकी नेशनल इन्स्टिच्युट अफ हेल्थ (NIH) को एक प्रतिवेदन अनुसार, सुत्ने कोठामा उज्यालो हुँदा मस्तिष्कले पूर्ण रूपमा आराम गर्न पाउँदैन। यसले गर्दा भोलिपल्ट बिहान उठ्दा थकान महसुस हुने, स्मरणशक्ति कमजोर हुने र लामो समयसम्म यसो गर्दा चिन्ता (Anxiety) र डिप्रेसन जस्ता मानसिक समस्या निम्तिन सक्छ।
साना बालबालिकाहरूलाई बत्ती बालेर सुताउँदा उनीहरूको शारीरिक विकासमा अवरोध पुग्न सक्छ। उज्यालोले आँखाको दृष्टिमा समेत नकारात्मक असर पार्ने र भविष्यमा चश्मा लगाउनुपर्ने (Myopia) समस्या हुनसक्ने केही अनुसन्धानले संकेत गरेका छन्।
स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार स्वस्थ जीवनका लागि ‘पिच ब्ल्याक’ (पूर्ण अँध्यारो) कोठामा सुत्नु नै सबैभन्दा राम्रो हो। यदि बत्ती बाल्नै पर्ने बाध्यता भएमा:
निलो वा सेतो बत्तीको सट्टा एकदमै मधुरो रातो वा सुन्तला रंगको बत्ती प्रयोग गर्नुहोस्।
सुत्नुभन्दा एक घण्टा अगाडि नै मोबाइल, ल्यापटप र टिभी बन्द गर्नुहोस्।
झ्यालबाट बाहिरको उज्यालो आउँछ भने बाक्लो पर्दा प्रयोग गर्नुहोस्।
तसर्थ, आजैदेखि राति बत्ती निभाएर सुत्ने बानी बसाल्नु नै शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्यका लागि बुद्धिमानी हुने देखिन्छ।
